حسن بيگلرى
194
سر البيان في علم القرآن ( فارسى )
به صورت مدغم فيه نگاشته شده مانند : فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا - أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ كه در اصل فإن لم - أن لن بوده است . تبصرهء 2 - چنانچه نون ساكنه و حروف يرملون در يك كلمه واقع شوند باتفاق تمام قراء ادغام نميگردد زيرا بر خلاف دستور فوق بوده و ثقيل و سنگين و مشتبه بمضاعف مىشود و بعلاوه اجتماع سه حرف علّهء متوالى در كلام عرب جايز نيست و بيم تغيير معنى نيز ميرود مانند : صِنْوانٌ - قِنْوانٌ - الدُّنْيا - بُنْيانٌ سوم - قلب يا ابدال تنوين و نون ساكنه قلب ، بدل كردن حرفى است به حرف ديگر و مراد ، ابدال نون ساكنه به ميم است در نزد باء بدين ترتيب كه هر گاه تنوين يا نون ساكنه قبل از حرف باء قرار گيرد اعم از اينكه در يك يا دو كلمه باشند باتفاق تمام قراء در تلفظ تبديل به ميم گرديده باخفاء با غنّه ادا مىشود زيرا « ميم » و « باء » قريب المخرج و ميم و نون ساكنه در صفت غنّه و همچنين ساير صفات يكسان و متحدند و از طرفى قرب و بعد مخارج « ن » و « ب » بحدّى نيست كه ادغام و يا اظهار شود بدين سبب براى سهولت تلفظ ، نون ساكنه به ميم بدل ميگردد مانند : مِنْ بَعْدِ - أَنْبِئْهُمْ - مِنْ بَأْسِ اللَّهِ - سَمِيعٌ بَصِيرٌ - صُمٌّ بُكْمٌ علامت قلب يا ابدال ، ميم كوچك ( م ) است كه در بعضى قرآنها در بالا يا پائين نون ساكنه و تنوين كه بايد قلب به « ميم » شوند نگاشته مىشود و بطور نادر در برخى قرآنها بجاى « م » حرف « ب » مأخوذ از كلمهء قلب نويسند و « م » را نشانهء ادغام دانستهاند ليكن مشهور و نظر اكثريت آنست كه تشديد ( ) علامت ادغام و « م » نشانهء ابدال تنوين و نون ساكنه به ميم است .